XX. YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU

II. Meşrutiyet Dönemi.

Trablusgarb Savaşı

Balkan Savaşı

I. Dünya Savaşı

II.MEŞRUTİYET  :

Osmanlı devletinde iyileştirme çabaları doğrultusunda 1839 'da Tanzimat Fermanı , 1856 'da Islahat Fermanları ilan edilmişti. Tanzimat Fermanıyla Osmanlı Devletine kanun gücü girmiş,halkın can,mal, namus güvenlikleri sağlanmış, Islahat Fermanıyla da Gayrı Müslimlere birtakım haklar verilmişti.

Ancak yapılan bu çalışmalar Osmanlı Devletinin durumunda tamamen bir düzelme sağlayamadığı gibi,                                          Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti  içine  müdahalesini de önleyemedi.Bu ortamda yetişen Osmanlı aydınları Genç Osmanlılar ( Jön Türkler ) eğer Osmanlı Devletinde Meşrutiyet rejimi ilan edilirse halkın yönetime katılacağını,azınlıklarında yönetime katılarak kendi sorunlarını dile getirdikleri gibi çözümlerini de üreteceklerini, dolayısıyla Avrupalı Devletlerin Osmanlı Devletine müdahale etmeyeceklerini düşünüyorlardı.Ziya Paşa, Namık Kemal, Prens Sabahattin gibi düşünürlere Osmanlı Devletinde bazı devlet adamları da katılıyorlardı.( Mithat Paşa ) 1876 'da I.Meşrutiyet (  Kanun-i Esasi - İlk Anayasa ) ilan edildi.

Önemi :  

1877-1878 Osmanlı - Rus Savaşını ( 93 Harbi ) bahane eden II.Abdülhamit Meclis-i Mebus an'ı kapatarak,Anayasa'yı yürürlükten kaldırdı.Ülkede İstibdat ( Baskı ) uygulayarak yönetmeye başladı. Aydınlar bu durum üzerine Meşrutiyet'in yeniden yürürlüğe girmesi amacıyla gizlice mücadele etmeye başladılar.Bu mücadelede merkezi Makedonya'da Selanik bulunan " İttihat ve Terakki Partisi " en etkili olan kuruluştur. Bu dönemde M.Kemal'de Suriye'de " Vatan ve Hürriyet " adlı bir cemiyet kurduysa da bu cemiyetin Suriye'de etkili olamaması nedeniyle bu cemiyet İttihat ve Terakki Cemiyetiyle birleşmiştir.

1908 yılında İngiltere ve Rusya'nın Reval'de görüşmeleri , bu görüşmelerde İngiltere'nin Rusya'yı Osmanlı Devletine karşı izlediği politika da serbest bırakması üzerine mücadele hızlanmış Makedonya'da Resneli Niyazi adlı subayın isyan etmesiyle II.Abdülhamit Meşrutiyeti II.defa ilan etmek zorunda kalmıştır.( 24 Temmuz 1908 ).

II.Meşrutiyet'le birlikte İttihat ve Terakki Partisinin karşısına " Ahrar " partisi kurulmuştu.Parti Meşrutiyet rejimine karşı tavır izlemekteydi.Sonuçta İstanbul'da 31 Mart Olayı ( 13 Nisan 1909 ) dediğimiz ayaklanma çıktı.

Önemi : Osmanlı Devletinde rejime karşı çıkan ilk ayaklanmadır.

Bu ayaklanmayı merkezi Selanik’te bulunan "Hareket ordusu" bastırdı.Ordunun komutanı Mahut Şevket Paşa, Kolağası ( Kurmay başkanı) M. Kemal’ di.

SONUÇLARI :  

Osmanlı Devletinin iç karışıklıklarından yararlanan Avusturya Bosna-Hersek'i kendi sınırları içine aldı. Bulgar Beyliği 1908 de bağımsızlığını ilan etti. Girit'te ayaklanma çıktı.               

TRABLUSGARP  SAVAŞI ( 1911-1912 )

Nedenleri :

M.Kemal Derne ve Tobruk'ta başarılı. Destek yetersizliği ve Balkan Savaşlarının çıkması.İtalya Rodos ve Oniki adayı işgal etti.

Sonuç :

UŞİ (OUCHY) ANLAŞMASI

Önemi :  Osmanlı Devleti Kuzey Afrika'daki son toprak parçasını kaybetti.

BALKAN SAVAŞLARI
Sebep: Rusya'nın Panislavist politikası ve sıcak denizlere inme düşüncesi doğrultusunda Balkan Devletlerini Osmanlıya karşı kışkırtması.
AÇIKLAMA: İngiltere, Osmanlı-Almanya yakınlaşmasından rahatsızlık duyuyordu. Çünkü Almanya hem Avrupa’nın güçlü bir devleti hem de İngiltere’nin sömürgelerine göz diken bir tavırda idi.İngiltere Almanya tehlikesine karşı daha zayıf durumda olan Rusya’yı kullanmaya karar verdi.
1908 yılında Estonya’nın başkenti Reval’de yapılan görüşmelerden sonra İngiltere Rusya’yı Balkan ve Osmanlı politikasında serbest bıraktı. Yani Rusya boğazları ele geçirebilecek,İngiltere buna ses çıkarmayacaktı. Fırsatı değerlendiren Ruslar Balkan Devletlerini Osmanlı Devletine karşı kışkırttılar.
1. BALKAN SAVAŞI
Savaşın başlaması :  Rusların kışkırtmasıyla Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Bulgaristan aralarında anlaşarak Osmanlı Devletine savaş açtılar.

Sonuç : Balkanların yeni haritasını belirlemek amacıyla LONDRA KONFERANSI toplandı.(1912) Londra Konferansında Osmanlı devleti Midye-Enez çizgisinin batısında kalan topraklarını kaybetti. (Makedonya, Batı Trakya, Edirne, Kırklareli). Ayrıca Bozcada ve Gökçeada dışındaki bütün Ege adaları Yunanistan’a geçti.

2.BALKAN SAVAŞI:
Nedeni : I.Balkan savaşında en çok toprağı Bulgaristan almıştı. Bu durumdan memnun olmayan Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan’a savaş açtılar. Bu durumdan faydalanan Osmanlı Devleti’de savaşa girerek Edirne ve Kırklareli’yi Bulgarlardan geri aldı.
NOT: I.Balkan Savaşı Osmanlı Devletine karşı, II. Balkan Savaşı ise Bulgaristan'a karşı yapılmıştır.
SONUÇ: Osmanlı Devleti Bulgaristan ile İSTANBUL, Yunanistan ile ATİNA Anlaşmalarını imzaladı.(1913)
NOT: İstanbul ve Atina Antlaşmalarında Bulgaristan ve Yunanistan'da yaşayan Türklere “Azınlık”statüsü verildi.
NOT: Balkan Savaşlarından sonra Talat,Cemal ve Enver Paşaların devlet idaresindeki etkinliği arttı.(Üç Paşa Devri)
 

Balkan Savaşları Sonucu Yapılan Antlaşmalar :

Balkan Savaşlarıyla Osmanlı Devletinin Kaybettiği yerler :

 I. DÜNYA  SAVAŞI      ( 1914-1918 )

1914 yılında başlayan   Birinci Dünya Savaşı o tarihe kadar insanlığın görmediği  en büyük,en felaketli,en kanlı savaş olmuştur.

Birinci Dünya Savaşının Nedenleri : Sanayi İnkılabı (Devrimi) ile Avrupa'da hızla sanayileşme başladı.Bu durum sanayileşen ülkeler için üretecekleri mallar için hammadde  ve ürettikleri malları satabilmeleri için pazar  ihtiyacı ortaya çıkarmıştı.Yani Sanayi Devrimi ile birlikte Dünya'da hızlı bir Sömürgeleşme mücadelesi başlamıştı.XX.yüzyıl başlarında Avrupa'da en fazla sömürgeye İngiltere sahipti.Özellikle deniz üstü egemenliğiyle İngiltere çok sayıda sömürgeye sahip olmuştu.Bu nedenle İngiltere için "Üzerinde Güneş batmayan İmparatorluk " denilmiştir.Fransa'da çok sayıda sömürgeye sahip ülkelerden birisiydi.Rus Çarlığı ise Polonya ve Baltık denizi kıyılarından Mançu Denizi'ne kadar uzanan ülkelere sahip olmuş ancak sıcak denizlere inmek ,özellikle Akdeniz'e inebilmek için ;Boğazlara ve Basra Körfezine sahip olma peşinde politika izlemekteydi.Bu nedenle özellikle Balkanlar'da kendisi gibi Slav Irkı'ndan olanları destekliyor  Sırbistan'ın sınırlarını genişletmesi ve Balkanlarda  Avusturya-Macaristan  İmparatorluğunun etkisini azaltmak ve Osmanlı imparatorluğunu parçalayarak boğazlara sahip olmak istiyordu.Almanya siyasal birliğini geç kurduğundan dolayı(1870) sömürgeleşme mücadelesine geç başlamıştı.Gelişen sanayisi için hammadde ve pazar ihtiyacını karşılama politikası izlemeye başlamıştı.İtalya'da siyasal birliğini geç kurduğundan dolayı (1871) sömürge mücadelesine geç başlamıştır.Bu durum özellikle geniş sömürge ağına sahip İngiltere ve Fransa'yı Ekonomik ve Siyasal açıdan rahatsız etmiştir.

Balkanlarda ise Rusya'nın Sırbistan'ı desteklemesiyle toprak bütünlüğü tehlikeye düşen  Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Almanya ile ilişkileri  geliştirmeye başlamıştır.Fransa savaşta kaptırmış olduğu Alsas-Loraine (Kömür yataklarına sahipti) bölgesini Almanya'dan geri alabilmek için fırsat kollamaktaydı.Böylece Avrupa'da İngiltere ve Fransa'ya karşı Almanya-İtalya işbirliği, Balkanlar'da ise Sırbistan'ı destekleyen Rusya'ya karşı, Almanya - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu işbirliği oluştu.Almanya,İtalya ve Avusturya -Macaristan İmparatorluğundan oluşan bu guruba Üçlü İttifak ( Bağlaşma ) devletleri denilir.Bu guruba karşı da İngiltere-Rusya ve Fransa bir dayanışma gurubu oluşturdular.Bu guruba da Üçlü İtilaf (Anlaşma) devletleri denilir.

Bağlaşma gurubunda bulunan İtalya,Anlaşma devletlerinin kendisine gizli anlaşmalarla Anadolu'dan toprak vaat etmesiyle Anlaşma devletleri gurubuna geçmiştir.Bağlaşma bloğuna Osmanlı Devleti ve Çanakkale savaşları sonrası  Bulgaristan katılmıştır.Anlaşma bloğuna  ise Japonya,Portekiz,Amerika Birleşik Devletleri,Yunanistan,Romanya gibi devletler katıldılar.

Şimdi savaşın nedenlerini şöyle sıralayabiliriz :

 Osmanlı İmparatorluğunun Savaşa giriş Nedeni :

Almanya'nın Osmanlıları kendi yanında savaşa katma isteğinin sebepleri :

Osmanlı İmparatorluğu'nun Savaşa Girişi ile :

Savaş Cepheleri :

Çanakkale Cephesi :

Nedenleri :

Sonuçları  :

Kanal Cephesi ( Süveyş Kanalı - Mısır ) : İngiltere'nin orta ve Uzakdoğu bağlantılarını kesmek amacıyla Almanya'nın isteğiyle açıldı.

Kafkas ( Doğu ) Cephesi :  Bakü Petrol bölgesini ele geçirmek ve Orta asya Türk topluluklarına ulaşmak amacıyla açıldı.Özellikle hava şartları yüzünden Sarıkamış Harekatı başarısız oldu.

Suriye Filistin Arabistan Cepheleri :  İngilizler ve Araplarla savaşıldı.

Arapların Halifeyi dinlemedikleri görülerek Ümmetçilik anlayışının geçerliliğini yitirdiğini göstermektedir.( Milliyetçilik etkili olmuştur )

Romanya,Galiçya,Makedonya Cepheleri :  Müttefik Bulgar ve Avusturya için savaşılmıştır.

Irak,Kanal,Kafkas,Çanakkale,Filistin Cepheleri ana cephelerdir.

Hicaz,İran,Makedonya, Galiçya, Romanya,Yemen cepheleri ikinci cephelerdir. SAVAŞI SONA ERDİREN ANTLAŞMALAR :

I.Dünya Savaşı sonunda ;

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONUNDA OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN DURUMU

Mondros Ateşkes anlaşması (30 Ekim 1918) ve Önemli Maddeleri, ateşkes anlaşmasının Osmanlı Devleti Üzerindeki Etkileri ve Sonuçları.

Ateşkes Anlaşmasından 19 Mayıs 1919'a kadar Meydana Gelen Önemli Olaylar.

Osmanlı İmparatorluğunun Paylaşılması Tasarıları.

Wilson Prensipleri ve Paris Barış Konferansı.

İzmir'in İşgali (15 Mayıs 1919).

Memleketin İç Durumu ve Cemiyetler:

          Azınlıklar Tarafından Kurulan Cemiyetler.

          Milli Varlığa Düşman Cemiyetler.

          Milli Cemiyetler.

          İstanbul'a İtilaf Devletlerinin Gelişi (13 Kasım 1918).

          Padişah ve Osmanlı Devletinin Duruma Bakışı.

          Mustafa Kemal'in İstanbul'a Gelişi ve Duruma Bakışı.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI VE UYGULAMASI ( 30 EKİM 1918 )

İmzalanmasının Nedenleri  : Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi.( Trakya ve İstanbul'un güvenliğini tehlikeye düşürmüştü.)

Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun ateşkes önerisinde bulunması ( 4 Ekim 1918 )

Not: Savaşı yenilgiyle kapatan Bulgaristan'da Kral ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.Avusturya ve Almanya'da Cumhuriyet ilan edilerek rejim değişikliği oldu.Osmanlı İmparatorluğunda milli mücadele sonucu rejim değişikliği olmuştur.

I.Dünya savaşı, yenik bitiren İttifak devletlerinin rejimlerini etkilemiştir.

Anlaşma devletlerinin kuvvet ve Malzeme üstünlüğü.

Peş peşe savaşlara giren Anadolu'nun savaş gücünün tükenmesi.

Wilson prensiplerinin  "çoğunluğu Türk olan yerlerin Osmanlı egemenliğine bırakılacağı" hükmüne umutlanılması.

Tamamen yok olmaktansa, antlaşma yapılmasının uygun görülmesi.

Antlaşma Ahmet İzzet Paşa kabinesinin Bahriye Nazırı Rauf  Orbay başkanlığında bir heyet ile Anlaşma devletleri adına İngiliz amirali Calthorp arasında Limni adasının Mondros Limanında Agamemnon adlı bir zırhlıda imzalandı.

Siyasal Hükümler :

 Askeri Hükümler :

Askeri hükümler savunma gücünü ortadan kaldırmayı dolayısıyla işgalleri kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

Ekonomik Hükümler  :

Mondros ateşkes antlaşması hükümlerinin Osmanlı Devletini Siyasi,Askeri ve Ekonomik açıdan fiilen bitirdiğini söyleyebiliriz

UYGULAMASI

( İşgaller 7.maddeye dayanmaktadır.)

İşgal bölgeleri gizli antlaşmalarla önceden belirlenmişti.

OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN GİZLİ PAYLAŞILMA TASARILARI

WİLSON İLKELERİ ( 1918 )

A.B.D.başkanı Wilson'un savaş sonunda yayınladığı 14 maddelik İlkeler.

Savaş sonunda yenenler yenilenlerden toprak almayacaklar  ( Manda ve Himaye uygulamalarına yol açtı.)

"            "              "                  "              savaş tazminatı almayacaklar

Devletler kendi aralarında gizli antlaşmalar yapmayacaklar

Devletlerarası sorunları çözmek için Uluslararası bir teşkilat kurulacak ( Cemiyet-i Akvam )  * Birleşmiş Milletlerin temeli atıldı.

Devletler kendi güvenlikleri kadar silah üretecekler . *  İlk silahsızlanma önerisi.

Osmanlı azınlıkları kendi geleceklerini kendileri belirlemeli, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde egemenlik hakkı Osmanlılara bırakılmalı.

Boğazlar bütün dünya ticaretine açık olmalı.

PARİS BARIŞ KONFERANSI ( 18 Ocak 1919 )

Galiplerin savaş sonucu görüşecekleri konular için toplanması.

Osmanlı İmparatorluğunun paylaşılma görüşmeleri.

Sonuçları :

İmzalanacak antlaşmaların esasları belirlenmiştir.( Versay,Sen-Jermen, Nöyyi )

İzmir ve çevresi İtalya'dan alınıp Yunanistan'a verilmiştir. ( Bunun temel sebebi İngiltere'nin Ege bölgesinde İtalya gibi

güçlü bir devletin bulunmasını istememesidir.Gerekçe olarak İzmir ve çevresinde Rum Nüfusun çoğunluğu ( Sahte Belgeler ) gösterilerek Wilson İlkelerine dayandırılmıştır.) * Ege bölgesinin İtalya'dan alınıp Yunanistan'a verilmesi, İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıklarının başlamasına,İtalya'nın Anadolu konusunda yandaşı devletlerden kopmaya başlamasına yol açacaktır.

İZMİR'İN İŞGALİ  ( 15 MAYIS 1919 ) Türklerin batı Anadolu'da Hristiyanları katletmek üzere oldukları propagandasıyla 7.maddeye dayanılarak İzmir İşgal edildi.

Osmanlı Hükümeti işgale kayıtsız kaldı.

Tehlike'nin büyüklüğü anlaşılarak Milli Bilincin uyanmasını sağladı.

İşgallere karşı Silahlı çetelerin kurulmaya başlanması İlk kez Kuva-i Milliye yi ortaya çıkarmıştır.

İşgal sonrasında Amerikalı Amiral Bristol Raporu hazırlandı. Not : Milli mücadeleyi haklı bulan ilk Uluslararası belgedir.

ZARARLI CEMİYETLER :

a-Azınlıklar tarafından kurulan zararlı cemiyetler.

b- Türkler tarafından kurulan       "          "          

Azınlıklar tarafından kurulan zararlı cemiyetler :

Mavri Mira : Eski Bizans İmp.sınırlarına ulaşabilmek için ( Megalo İdea ) çalışıyordu.Rumlar tarafından kurulmuştur.

Rum Kızılhaç ve Göçmenler Derneği

Yunan Komitesi ve Trakya komitesi   

Etnik-i Eterya : Bir taraftan Mavri Mira ile işbirliği yaparken diğer taraftan Samsun -Trabzon ve yöresinde kurulmak istenen Rum Pontus Devleti için Rum Pontus Cemiyetini desteklemiştir.Rumlar ( Yunanlılar ) kurmuştur.

Hınçak ve Taşnak Cemiyeti :  Bağımsız bir Ermeni devleti kurmak için çalışmıştır.

Alyans İsrailit:  Yahudiler tarafından kurulmuştur.

Türkler tarafından kurulan zararlı cemiyetler :

Sulh ve Selamet i  Osmaniye Fırkası : Ülkenin kurtuluşu için padişah ve halifenin buyruklarına uymak gerektiği görüşünü savunmuştur.

Teali i İslam Cemiyeti : Ülkenin kurtuluşunun Halife'de olduğu görüşü.

Kürt Teali Cemiyeti : Bağımsız bir Kürt Devleti kurmak amacıyla çalışmıştır.

İngiliz Muhipleri Cemiyeti : Ülkenin kurtuluşunun İngiltere Himayesine girmekle mümkün olduğu düşüncesini savunmuştur.( İngiliz Mandacılığı )

Hürriyet ve İtilaf Partisi : Zararlı cemiyetlerle işbirliği yaptı.

Wilson Prensipleri Cemiyeti : Osmanlı aydınları tarafından Amerikan Mandacılığını kabul etmek amacıyla kurulmuştur.

Cemiyetlerin birleştiği tek nokta Milli Mücadeleyi boğmaktır.

MİLLİ ( YARARLI CEMİYETLER ) :

Özellikleri :

Milli Cemiyetlerin kurulmasının temelinde Türklerin bağımsız kalmak amacı yatmaktadır.

Milli cemiyetler bölgesel nitelik taşırlar.

İşgallere engel olmak amacıyla önce propaganda amacı taşımışlar, daha sonra da Silahlı Mücadele  izlemişlerdir
ATATÜRK'ÜN KİŞİSEL ÖZELLİKLERİ

Mantıklılığı

Vatanseverliği

İdealistliği 

Hakikati arama gücü

Yaratıcı Zihniyeti

İleri görüşlülüğü

Çok Cepheliliği

Yöneticiliği

Gurura ve Umutsuzluğa Yer Vermemesi

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved